ORIGINAL RESEARCH PAPER
Primeval forest relicts in the liverwort flora of the Tatra Mountains (Western Carpathians). Part 2. Distribution and ecology of Crossocalyx hellerianus in the Tatra Mountains
1
Katedra Botaniki, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Polska
2
TPN, Tatrzański Park Narodowy, Polska
A - Research concept and design; B - Collection and/or assembly of data; C - Data analysis and interpretation; D - Writing the article; E - Critical revision of the article; F - Final approval of article
Submission date: 2026-05-08
Final revision date: 2026-06-10
Acceptance date: 2026-06-10
Online publication date: 2026-08-14
Publication date: 2026-08-14
Wiadomości Botaniczne 2026;70:
KEYWORDS
TOPICS
ABSTRACT
The liverwort Crossocalyx hellerianus is a rare and threatened epixylic species associated with primeval forests. Until 2020, a total of 11 localities of this plant had been recorded in the entire Tatra Mountains, including 4 in the Polish part and 7 in the Slovak part. This paper presents the results of studies conducted between 2012 and 2025 across the whole Tatra massif. Eleven forest complexes in the Polish High and Western Tatras were selected and subjected to detailed inventory surveys during 2024–2025. A total of 86 localities of Crossocalyx hellerianus were recorded, including 67 in the Polish part of the massif and 19 in the Slovak part. The publication presents 68 new localities of the species. The species occurs most frequently within the altitudinal belt of 1201–1300 m a.s.l., and its largest population is located on Szczoty Wołoszyńskie (High Tatras, Roztoka Valley). It reproduces mainly vegetatively, although a small number of fertile specimens are constantly present. An important observation is the occurrence of Crossocalyx hellerianus (as well as other relict liverwort species) not only in old-growth forests rich in diverse microhabitats, but also in regenerating forest stages (the so-called rowan thickets) containing decaying wood remaining from the previous stand collapse.
FUNDING
Funding. The research was funded by the Forest Fund through the State Forests (Poland).
REFERENCES (60)
1.
Bednarz Z. (1969). Reliktowy las limbowo-świerkowy z modrzewiem pod Czubą Roztocką w Tatrzańskim Parku Narodowym. Chrońmy Przyrodę Ojczystą. 35 (5): 5-12.
2.
Bednarz Z., Krzaklewski W. (1975). Studia Ośrodka Dokumentacji Fizjograficznej Terenu PAN, Rodzime drzewa Tatr. Tom IV. 151-167. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
3.
Bodziarczyk J., Szwagrzyk J., Zwijacz-Kozica T., Zięba A., Szewczyk J., Gazda A. (2019). The structure of forest stands in the Tatra National Park: The results of 2016–2017 inventory. Forest Research Papers. 80 (1): 13-21.
4.
Cieśliński S., Czyżewska K., Faliński J. B., Klama H., Mułenko W., Żarnowiec J. (1996). Cryptogamous plants in the forest communities of Białowieża National Park. Functional groups analysis and general synthesis (Project Crypto 3). 197-216.
5.
Damsholt K. (2009). Illustrated Flora of Nordic Liverworts and Hornworts (2nd ed.). Nordic Bryological Society, Lund.
6.
Dierschke H. (1994). Pflanzensoziologie. Grundlagen und Methoden. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart.
7.
Duda J., Váňa J. (1984). Rozšíření játrovek v Československu – XXXIX. Časopis Slezského musea v Opavě, Series A – Historia naturalis. 33: 1-16.
8.
Duda J., Váňa J. (1989). Rozšíření játrovek v Československu – LVI. Časopis Slezského musea v Opavě, Series A – Historia naturalis. 38: 209-224.
9.
Górski P. (2020). Red list of liverworts occurring in the Tatra Mountains (Western Carpathians, Poland and Slovakia). Nova Hedwigia, Beiheft. 150: 67-80.
10.
Górski P. (2025). Relikty puszczańskie we florze wątrobowców Tatr (Karpaty Zachodnie). Część 1. Lista gatunków. Wiadomości Botaniczne. 69: 1-13.
11.
Górski P., Váňa J. (2014). A synopsis of liverworts occurring in the Tatra Mountains (Western Carpathians, Poland and Slovakia): Checklist, distribution and new data. Preslia. 86 (4): 381-485.
12.
Górski P., Pawlikowski P., Staniaszek-Kik M., Rosadziński S., Stebel A., Rusińska A., Zubel R., Wilhelm M., Fudali E., Cykowska-Marzencka B., Przewoźnik L. (2014). New distributional data on bryophytes of Poland, 1. Steciana. 18 (2): 7-87.
13.
Górski P., Rusińska A., Smoczyk M., Dembicz I., Wierzcholska S., Kozub Ł., Romański M., Fudali E., Podlaska M., Wiaderny A. (2016). New distributional data on bryophytes of Poland and Slovakia, 5. Steciana. 20 (1): 33-44.
14.
Holeksa J., Jaloviar P., Kucbel S., Saniga M., Svoboda M., Szewczyk J., Szwagrzyk J., Zielonka T., Żywiec M. (2017). Models of disturbance driven dynamics in the West Carpathian spruce forests. Forest Ecology and Management. 388: 79-89.
15.
Hołub-Pacewiczowa Z. (1931). Osadnictwo pasterskie i wędrówki w Tatrach i na Podtatrzu. Polska Akademia Umiejętności, Kraków.
16.
Horvat I., Bertovič S., Pawłowski B., Pawłowska S., Zarzycki K. (1980). Mapa fitosocjologiczna Sarniej Skały w Tatrach Zachodnich (rok 1958). Ochrona Przyrody. 43: 75-90.
17.
Izworska K., Muter E., Matulewski P., Zielonka T. (2023). Tree rings as an ecological indicator of the reaction of Swiss stone pine (Pinus cembra L.) to climate change and disturbance regime in the extreme environment of cliff forests. Ecological Indicators. 148: 1-11.
18.
Karczmarz K., Bloch M. (1985). Mszaki Kotliny Sandomierskiej. Fragmenta Florostica et Geobotanica. 29 (1 (1983)): 73-108.
19.
Karczmarz K., Sokołowski A. W. (1995). Puszcza Knyszyńska. Monografia Przyrodnicza. 155-171. Zespół Parków Krajobrazowych w Supraślu, Supraśl.
20.
Klama H. (1996). Wątrobowce (Hepaticae) Beskidu Żywiecko-Orawskiego (Karpaty Zachodnie). 1-144.
21.
Klama H. (2002a). Distribution patterns of liverworts (Marchantiopsida) in natural forest communities (Białowieża Primeval Forest, NE Poland). University of Bielsko-Biała, Bielsko-Biała.
22.
Klama H. (2002b). Zapobieganie zanieczyszczeniu środowiska X. Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej. Zeszyty Naukowe Nr 7, Inżynieria Włókiennicza i Ochrona Środowiska Seria. 244-260.
24.
Klama H., Górski P. (2018). Red List of Liverworts and Hornworts of Poland (4th edition, 2018). Cryptogamie, Bryologie. 39 (4): 415-441.
25.
Limpricht G. (1877a). Die Lebermoose der Hohen Tatra. Jahresbericht der Schlesischen Gesellschaft für Vaterländische Cultur. 54: 143-152.
26.
Limpricht G. (1877b). Zur Lebermoosflora der hohen Tatra. Hedwigia (Dresden). 16: 59-62.
27.
Mamczarz H. (1977). Brioflora i zbiorowiska mszaków Beskidu Sądeckiego. Cz. I. Brioflora Beskidu Sądeckiego. 1-158.
28.
Mierzeńska M. (1994). Wątrobowce Gorców. Fragmenta Floristica et Geobotanica Series Polonica. 1: 235-346.
29.
Mierzeńska M. (2006). Aktualna lista wątrobowców Hepaticae Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Polskie Karpaty Wschodnie). Roczniki Bieszczadzkie. 14: 139-143.
30.
Mišíková K., Godovičová K., Širka P., Šoltés R. (2021). Checklist and red list of hornworts (Anthocerotophyta) and liverworts (Marchantiophyta) of Slovakia. Biologia. 76: 2093-2103.
31.
Myczkowski S., Bednarz Z. (1974). Studia Ośrodka Dokumentacji Fizjograficznej Terenu PAN, Rodzime drzewa Tatr. Tom III. 111-139. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
32.
Myczkowski S., Lesiński J. (1974). Studia Ośrodka Dokumentacji Fizjograficznej Terenu PAN, Rodzime drzewa Tatr. Tom III. 13-70. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
33.
Ociepa A. M., Zięba A., Kauzal P. (2020). Kwaśne buczyny w Tatrzańskim Parku Narodowym. Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody. 39 (4): 33-49.
34.
Ociepa A. M., Zięba A., Zwijacz-Kozica T. (2021). Pinus mugo shrubs on peat bogs in the Tatra National Park. Plant and Fungal Systematics. 66 (2): 184-194.
35.
Parusel J., Zwijacz-Kozica T. (2018). Ochrona ścisła w parkach narodowych i rezerwatach. Bilans osiągnięć i porażek ostatniego półwiecza. Konferencja upamiętniająca Profesora Stefana Myczkowskiego w 40. rocznicę Jego śmierci. 39-59. Wydawnictwo Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Kraków.
36.
Pielech R., Różański W., Zięba A., Zwijacz-Kozica T., Kauzal P., Foremnik K., Bodziarczyk J., Szwagrzyk J. (2021). Forest communities of the Tatra Mountains: A classification based on a permanent plot inventory in the Tatra National Park (Poland). Tuexenia. 41: 11-36.
37.
Rejment-Grochowska I. (1950). Czynniki ekologiczne i rozmieszczenie geograficzne wątrobowców (Hepaticae) Beskidu Śląskiego. Prace Biologiczne Śląskie. 2: 3-71.
38.
(2021). Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 lipca 2021 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Tatrzańskiego Parku Narodowego. Dz.U. 2021 poz. 1462.
39.
Skrzydłowski T. (2008). Las w Suchym Żlebie – ostatnia naturalna buczyna w Tatrach. Roczniki Bieszczadzkie. 16: 95-108.
40.
Stebel A., Rosadziński S., Górski P., Fojcik B., Rusińska A., Vončina G., Szczepański M., Wilhelm M., Fudali E., Paciorek T., Staniaszek-Kik M., Zubel R., Piwowarski B., Wolski G., Salachna A., Smolińska D., Pierścińska A. (2013). Contribution to the bryoflora of the Świętokrzyski National Park (Central Poland). Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 392, Botanica-Steciana. 17: 77-84.
41.
Szewczyk J., Szwagrzyk J., Muter E. (2011). Tree growth and disturbance dynamics in old-growth subalpine spruce forests of the Western Carpathians. Canadian Journal of Forest Research. 41 (5): 938-944.
42.
Szwagrzyk J., Gazda A., Zwijacz-Kozica T., Zięba A., Ciesielska B., Szewczyk J., Foremnik K., Muter E., Bodziarczyk J. (2021). Role of environmental filtering and seed source availability in natural regeneration processes following large‑scale disturbances in mountain forests. European Journal of Forest Research. 140: 835-845.
43.
Szwagrzyk J., Pielech R., Zięba A., Zwijacz-Kozica T., Bodziarczyk J. (2024). Fitosocjologiczne zróżnicowanie buczyn w Tatrzańskim Parku Narodowym. Prądnik Prace i Materiały Muzeum im. Prof. Władysława Szafera. 34: 123-142.
44.
Szweykowski J. (1953a). Hepaticotheca Polonica. Zielnik wątrobowców Polski. Fasc. I. Nr. 1–25. Hepaticae Sudeticae ex montibus „Góry Stołowe”. Wątrobowce Gór Stołowych. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Poznań.
45.
Szweykowski J. (1953b). Mszaki Gór Stołowych. Prace Komisji Biologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 14 (5): 1-136.
46.
Szweykowski J. (1956). Nowe stanowiska rzadkich wątrobowców krajowych. Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 45: 309-311.
47.
Szweykowski J. (1960). Materiały do flory wątrobowców Tatr. Prace Komisji Biologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 21 (3): 3-92.
48.
Szweykowski J. (1961). Materiały do flory wątrobowców Pienin. Prace Komisji Biologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 24 (1): 1-39.
49.
Szweykowski J. (2006). An annotated checklist of Polish liverworts and hornworts – Krytyczna lista wątrobowców i glewików Polski. W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków.
50.
Szweykowski J., Buczkowska K. (1996). Liverworts of the Bieszczady Zachodnie Range (Polish Eastern Carpathians) – a vanishing relict boreal flora. Fragmenta Floristica et Geobotanica. 41 (2): 865-934.
51.
Szweykowski J., Koźlicka M. (1969). Materiały do flory wątrobowców Pomorza. Badania Fizjograficzne nad Polską Zachodnią. 22: 125-149.
52.
Veblen T. (1992). Plant Succession: Theory and Prediction. 153-187. Chapmann and Hall, Londyn.
53.
Vončina G., Górski P., Mierzeńska M., Kľč V. (2023). Pieniny – Przyroda i Człowiek. Monografie. Tom XIX. 3-172. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
54.
Wiśniewski T., Rejment I. (1935). Das montane Element in der Lebermoosflora des Seengebietes von Suwałki. Bulletin de l'Académie Polonaise des Sciences et des Lettres, Série B (I). : 11-31.
55.
Zerbe S. (2001). On the ecology of Sorbus aucuparia (Rosaceae) with special regard to germination, establishment and growth. Polish Botanical Journal. 46 (2): 229-239.
56.
Zięba A., Różański W., Szwagrzyk J. (2018). Syntaxonomy of relic Swiss stone pine (Pinus cembra) forests in the Tatra Mountains. Tuexenia. 38: 155-176.
57.
Zięba A., Różański W., Bukowski M., Ciesielska B., Szwagrzyk J. (2019). Distribution and habitat conditions of Pinus cembra forests in the Tatra Mountains. Dendrobiology. 81: 86-96.
58.
Żywiec M. (2008). Tempo wzrostu jarzębiny (Sorbus aucuparia L.) a rozpad górnoreglowego drzewostanu świerkowego. Sylwan. 4: 38-45.
59.
Żywiec M., Ledwoń M. (2008). Spatial and temporal patterns of rowan (Sorbus aucuparia L.) regeneration in West Carpatian subalpine spruce forest. Plant Ecology. 194: 283-291.
60.
Żywiec M., Holeksa J., Wesołowska M., Szewczyk J., Zwijacz-Kozica T., Kapusta P. (2013). Sorbus aucuparia regeneration in a coarse-grained spruce forest – a landscape scale. Journal of Vegetation Science. 24: 735-743.
Share
RELATED ARTICLE
| eISSN: | 2543-6503 |
| ISSN: | 0043-5090 |
We process personal data collected when visiting the website. The function of obtaining information about users and their behavior is carried out by voluntarily entered information in forms and saving cookies in end devices. Data, including cookies, are used to provide services, improve the user experience and to analyze the traffic in accordance with the Privacy policy. Data are also collected and processed by Google Analytics tool (more).
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
